Απωθημένα συναισθήματα, ψυχοσωματικά και η γλώσσα του σώματος ώς νόσημα

Το σώμα δεν λανθάνεται ποτέ σε αντίθεση με το στόμα (η έκφραση),την συμπεριφορά, και τις σκέψεις. Μας δείχνει τί απωθήσαμε, τις μας ενοχλεί, μας θυμώνει, μας αγχώνει. 

                 Υπάρχουν συναισθήματα που δεν εκφράστηκαν ποτέ, όχι επειδή δεν υπήρχαν αλλά επειδή δεν επιτράπηκαν. Θυμός που δεν εκτονώθηκε, θλίψη που θεωρήθηκε αδυναμία, φόβος που έπρεπε να ''ξεπεραστεί''. Ανάγκες που έμαθαν να σιωπούν για να μην διαταράξουν τις σχέσεις.  

Αυτά τα συναισθήματα δεν εξαφανίζονται, απλώς αλλάζουν γλώσσα και μετατοπίζονται στο σώμα.  Όπως ανέφερε o πατέρας της ψυχανάλυσης S. Freud "Unexpressed emotions will never die. They are buried alive and will come forth later in uglier ways" στο βιβλίο του 'απώθηση'. Ουκ ολίγες έρευνες πραγματοποιήθηκαν για να αναλύσουν αυτήν την συσχέτιση μεταξύ σώματος και συναισθημάτων, στο παρακάτω άρθρο θα αναφερθώ περισσότερο με αναφορές από το βιβλιο του Gabor Matte: ''όταν το σώμα λέει όχι.'' 

Όταν το σώμα δεν βρίσκει λέξεις 

   Η ψυχολογία και το σώμα δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, αμτιθέτως το νευρικό σ΄ύστημα, το ενδοκρινικό και το ανοσοποιητικό σύστημα βρίσκονται σε συνεχή διάλογο. Συνεπώς, όταν ένα συναίσθημα καταπιέζεται συστηματικά, το σώμα καλείται να το ΄κρατήσει' μόνο του. Έτσι γενιέται το ψυχοσωματικό σύμπτωμα, όχι ως φαντασία, όχι ως υπερβολή, αλλά ως σωματοποιημένη εμπειρία. Διότι, το σώμα δεν κρύβει ότι πονά, πονάει πραγματικά. 

  Θέλω να τονίσω σε αυτό το σημείο ότι όλη αυτή η διεργασία γίνεται σε ασυνείδητο επίπεδο χωρίς την άμεση επαφή και ρύθμιση του από το άτομο. Η ζωικ΄ή φύση του ανθρώπου μας έχει μάθει να επιβιώνουμε σε περιβάλλοντα με απειλή. Συνεπώς όταν το περιβάλλον που αναπτύσσεται ένας άνθρωπος έχει απωθήσει αριθμό συναισθημάτων διότι μπορεί να τα θεωρεί παρίσακτα, ανεπιθύμητα και δύσκολα, το παιδί για να επιβιώσει και να είναι αγαπητό 'ωφείλει' να τα καταστείλει στο ασυνείδητο του. 

Απωθημένα συναισθήματα και χρόνιο στρες.

   Σε αυτό το σημείο να υπογραμμίσουμε τη σημαντικ΄ότητα του κάθε συναισθήματος, ναι ακόμα και του άγχους, ακόμα και του πόνου. Η λειτουργία των συναισθημάτων μας λειτουργεί ως μια φυσική πυξίδα κατανοήσης εαυτού, κατανόησης των προσωπικών ορίων, βαθύτερων αναγκών και επιθυμιών μας. Φανταστείτε τώρα να μην μπορούσαμε να χαρούμε αν μας συνέβαινε κάτι ευχάριστο πώς θα ξέραμε τι μας ευχαριστεί; Το ίδιο θέλω να φανταστούμε και με το συναίσθημα του πόνου αλλά και άλλων μη ευχάριστων συναισθημάτων.  

Η χρόνια αναστολή συναισθημάτων ενεργοποιεί διαρκώς τον άξονα στρες (HPA axis). 

  Το στρες σαν συναίσθημα όταν είναι ελεγχόμενο και μας βοηθάει να κινητοποιούμαστε και να διεκπαιρεώνουμε τις εκκρεμότητες και τα διάφορα χρονοδιαγράμματα που έ΄χουμε κατατάσσεται στην κατηγορία 'λειτουργικό stress'. Αντιθέτως, το διαρκές, παρατεταμένο και χρόνια κατασταλμένο στρες κάνει το σώμα να ζει σε κατάσταση επιφυλακής, σαν κάτι κακό να πρόκειται να συμβεί, ναι ακόμα και αν δεν συμβαίνει (false alarm). Αυτό με τη σειρά του, ενδεχομένως να οδηγήσει σε: 

  • γαστρεντερικά προβλήματα, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS), νόσος Chron's, γαστρίτιδα
  • μυοσκελετικούς πόνους (αυχενικό, μέση, πλάτη)
  • Κεφαλαλγίες και ημικρανίες,
  • δερματικά νοσήματα (έκζεμα, ψωρίαση)
  • καρδιαγγειακές δυσλειτουργίες,
  • εξασθένηση του ανοσοποιητικού. 

 

Γιατί κάποιοι ανθρώποι δεν 'νιώθουν' 

Πολλοί ανθρώποι δηλώνουν: ''Δεν νιώθω κάτι'', ΄''δεν έχω πρόσβαση στα συναισθ΄ήματα μου΄'', ''είμαι λογικός''.  Συχνά αυτό δεν είναι έλλειψη συναισθήματος , αλλά αμυντική αποσύνδεση. Μια πρώιμη στρατηγικ΄ή επιβίωσης : Άν δεν νιώθω, δεν πονάω. Άν δεν αντέχω, δεν πονάω.

Το σώμα όμως δεν ξεχνά.. 

  Η θεραπεία δεν ισούται με την εξάλειψη του συμπτώματος

Η ψυχοθεραπεία δεν στοχε΄υει απλώς στην μείωση του σωματικού πόνου. Στοχεύει στο να δημιουργήσει ασφάλεια για να επιωθεί το συναίσθημα, τι το δημιούργησε και στην γενικότερη επεξεργασία της εμπειρίας που δημιούργησε αυτό το συναίσθημα. Όταν το συναίσθημα αναγνωριστεί, αντέχεται μέσα σε σχέση, βρει λέξεις τότε το σώμα δεν χρειάζεται πια να ''φωνάζει''. Χρειάζεται να δούμε τι έχει να μας πει αυτο το σύμπτωμα και όταν τελικά ακουστεί- σταδιακά και ίσως όχι άμεσα- τότε το σώμα προβλέπεται να αρχιζει να ησηχάζει.  

Σωματική εκδήλωση - τι συναίσθημα βρίσκεται από πίσω

καρδιά

 

  • θλ΄ίψη, απογοήτευση, συναισθηματική απώλεια, εγκατάλειψη, φόβος για ερωτικές σχέσεις. 
  • αίσθημα πιεσης στο στήθος, ταχυκαρδία, υπέρταση, καρδιοαγγειακές παθήσεις. 

θυροειδής

  • άγχος, πίεση για επιτυχία, αίσθημα ανεπάρκειας, ανησυχία για έλεγχο
  • υπερθυρεοειδισμός (ταχυπαλμία, νευρικότητα), υποθυροειδισμός (κατάθλιψη, αδυναμία, στασιμότητα)
  • Δυσκολία διαχείρισης ζωής με άγχος και πίεση. 

Στομάχι/γαστρεντερικό σύστημα

  • άγχος, φόβος, ανησυχία, συναισθήματα καταπίεσης, ενοχή, λύπη. 
  • γαστρίτιδα, καούρες, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου
  • Το στομάχι αντανακλά το πώς ''χωνεύουμε'' την καθημερινή ζωή και τα συναισθήματα. Το ''δεν μπορώ να το χωνέψω'' είναι κυριολεκτικό σε σωματικό επίπεδο. 

Ώμοι/ άνω σπονδυλική στήλη

  • Βάρος, ευθύνη, υποχρεώσεις, άγχος, καταπίεση 
  • Πόνοι στους ώμους, αυχενικό, μυική ένταση. 
  • Οι ώμοι συχνά κουβαλούν βάρη που δεν μοιραζόμαστε ή που θεωρούμε ότι πρέπει να αντέξουμε μόνοι. 

Πλάτη/σπονδυλική στήλη

  • Έλλειψη υποστήριξης, φόβος εγκατάλειψης, αίσθημα αδυναμίας.
  • Χρόνιος πόνος, προβλήματα σπονδύλων, μυική δυσκαμψία.
  • Η πλάτη μπορεί να αντανακλά και την ικανότητα μας να στηριζόμαστε στους ΄άλλους και στον εαυτό μας. 

Νεφροί/ ουροποιητικό σύστημα

  • Φόβος, ανασφάλεια, έλλειψη εμπιστοσύνης, απώλεια ελέγχου. 
  • Νεφρικές παθήσεις, ουρολοιμώξεις, κατακράτηση υγρών.
  • Οι νεφροί συνδέονται με τη ζωτική ενέργεια και το θάρρος. 

Ήπαρ/ συκώτι 

  • Θυμός, πικρία, καταπίεση συναισθημάτων
  • Ηπατικές διαταραχές, δυσπεψία, υψηλή χοληστερόλη.
  • Το συκώτι ''κρατά'' μέσα μας- θυμό, αγανάκτιση ή ζήλια.

Δέρμα

  • Άγχος, ντροπή, ανησυχία για κοινωνική αποδοχ΄ή
  • Έκζεμα, ψωρίαση, ακμή,κνησμός
  • Το δέρμα συχνά εκφράζει ό,τι ντρεπόμαστε να δείξουμε ή να εκφράσουμε. 

Πνεύμονες

  • Θλίψη, απ΄ωλεια, καταπίεση αναπνοής, δυσκολία να αφήσεις κάτι να φύγει
  • Άσθμα, αναπευστικά προβλήματα, βρογχίτιδα
  • Οι πνεύμονες συνδέονται με το ''αφήνω'' και την συναισθηματική αναπνοή.